مسجد کبود به عنوان شاهکاری از معماری اسلامی در شهر تبریز قرار دارد. این مسجد تاریخی و با شکوه با نام مسجد جهانشاه نیز شناخته می‌شود که اهالی ترک زبان این منطقه به آن گوی مچید نیز می‌گویند. در ادامه متن به معرفی و شناخت بیشتر این مکان تاریخی خواهیم پرداخت.

جاذبه‌های مسجد کبود تبریز

کتیبه‌ای که بر سر در این مسجد قرار دارد، تاریخ ساخت آنرا به سال 845 هجری شمسی منصوب کرده است. سلسله قراقویونلو دارای پادشاهی مقتدر به نام ابوالمظفر جهانشاه بود که دختر او صالحه خانم دستور ساخت این مسجد را داد و اما برخی دیگر بر این عقیده‌اند که همسرش بیگم خاتون بر ساخت آن نظارت داشت. نعمت الله البواب خطاط معروف انجام خوشنویسی کتیبه‌ها را بر عهده داشت.

مسجد کبود تبریز

امروزه مقبره این پادشاه و همسرش در قسمت انتهایی زیر زمین این مسجد قرار دارد. این تنها بازمانده از سلسله قراقویونلو در سال 1158 هجری قمری بر اثر زلزله فرو ریخت و آسیب بسیاری را متحمل شد.

تبریز در طول تاریخ یکی از شهرهای موثر بر اتفاقات بوده و به همین دلیل جاذبه‌های متنوعی برای گردشگران را شامل می‌شود. مسجد کبود یکی از این جاذبه‌ها محسوب می‌شود و نمایانگر معماری اسلامی آن دوران است. این مسجد که به فیروزه اسلام نیز معروف است شامل کاشی‌کاری‌ها، معماری زیبا با کاشی‌های لاجوردی می‌شود. در ادامه به نکات بیشتری در رابطه با شناخت مسجد کبود خواهیم پرداخت.

قسمت‌های مختلف مسجد کبود

این مسجد معماری برجسته‌ای را نسبت به زمان ساخت خود شامل می‌شود. نزدیک به 30 سال ساخت آن به طول انجامید. با وجود آسیب‌ها و صدماتی که بر اثر حمله به شهر و حتی اتفاق‌های طبیعی از جمله زلزله، از جذابیت آن کم نشد و هنوز می‌تواند توریستان و گردشگران بسیاری را به سمت خود جذب کند.

مطالب مرتبط
مرداب هسل جاذبه‌ای زیبا برای تمام فصول + نحوه رفتن

وجود آیه‌ها در شبستان

اگر به دیدن مسجد کبود بروید، روی دیوارهای آن آیه‌های سوره فتح را خواهید دید که به طور کامل در اطراف آن نوشته شده است. این آیه‌ها به منظور یاد بودی از فتوح جنگ‌های جهانشاه رسم شده‌اند. نکته جالب اینکه این آیات در گذشته با طلا حک شده بودند اما امروزه اینگونه نیست.

شبستان مسجد کبود تبریز

معماری سازگار با شرایط آب و هوای منطقه

نکته و جاذبه دیگری که در مورد این بنا وجود دارد، توجه معماری آن به شرایط آب و هوایی است که بر منطقه حاکم است. تبریز شهری سرد است و به همین منظور طراحی آن به شیوه‌ای است که در تمام طول سال بتوان از تمام بخش‌های آن استفاده کرد.

معماری مسجد کبود تبریز

اطراف گنبد آن شبستان قرار دارد و میانسرایی برای آن در نظر گرفته نشده است. کف این مسجد با سنگ‌های مرمر قوی ساخته شده که امروزه آنرا با موکت پوشانده‌اند. معماری این بنا با آجرها و بندکشی گچ‌ها ساخته شده است. صحن مربعی شکل و وجود حوضچه در مرکز آن برای وضو در کنار شبستان از دیگر ویژگی‌های این بنا محسوب می‌شود.

آثار تاریخی مسجد کبود در موزه

در سال 1378 گروهی برای کاوش آثار باستانی اطراف مسجد اعزام شدند. 38 گور در اطراف آن پیدا شد که برخی از آنها با اشیاء قیمتی دفن شده بودند. این اشیاء به موزه آذربایجان در همان نزدیکی انتقال داده شدند.

ورودی اصلی مسجد کبود

کاشی‌کاری‌های معرق سر در اصلی مسجد را مزین کرده‌اند. خطاط آنها نعمت الله البواب بوده و مربوط به سده نهم می‌شود. بعد از مشاهده کتیبه‌ها وارد مسجد خواهید شد که از شبستان و رواق‌ها تشکیل شده است.

ورودی اصلی مسجد کبود

بخش‌های مختلف در مسجد کبود

بعد از گذر از درب و ورودی اصلی مسجد به شبستان خواهید رسید که از سه جهت رواق‌ها را در برگرفته است. گنبد بالای این قسمت که با قطر حدود 17 متر قرار دارد با نمای آجری از زیبایی چشم‌نوازی برخوردار است. شبستان کوچک در این بخش از مسجد به عنوان مقبره سلطنتی در نظر گرفته شده که در قسمت جنوبی این مجموعه واقع است.

مطالب مرتبط
متل قو با 7 جاذبه گردشی بسیار عالی + مسیرهای دسترسی

نقش و نگارهای مسجد کبود

استفاده از سنگ‌های مرمر قوی در کف یا دیواره‌ها، نماهای آجری برای سقف و وجود آیات قرآنی به خط ثلث بر دیوارها یا سقف برخی از قسمت‌ها، استفاده از آب طلا برای نقاشی در قسمت‌های مختلف، وجود نقش و نگارهای معرق، کاشی‌کاری‌های لاجوردی، طرح گل و بوته‌های اسلیمی، گره‌بندهای بسیار زیبا و مهندسی شده هندسی از جمله نقوش جذابی هستند که در این مسجد به چشم خواهد خورد.

مهندسی مسجد کبود

کاربری مسجد کبود

این مسجد در ابتدای ساخت و بهره‌برداری تنها محلی برای فعالیت‌های مذهبی به شمار نمی‌رفت. کتابخانه، صحن و خانقاه از جمله قسمت‌هایی به شمار می‌رود که به کاربری این مسجد مربوط می‌شد. اما بر اثر گذر زمان و آسیب رسیدن به آن اثری از این بخش‌ها باقی نمانده است و تنها بخش باقیمانده شامل شبستان و گنبد اصلی می‌شود.

دسترسی و آدرس مسجد کبود تبریز

مسجد کبود برای اهالی شهر تبریز و گردشگرانی که متعدد به این شهر سفر می‌کنند، مکانی شناخته شده است. این بنا در خیابان امام خمینی تبریز واقع شده است. مابین خاقانی و چهار راه منصور، روبروی کوچه صدر و جنب پارک خاقانی واقع شده است.

دسترسی به آن بسیار ساده است و با اتوبوس و تاکسی به راحتی می‌توان به این قسمت از شهر رسید. این جاذبه فرهنگی می‌تواند تاریخی از تبریز را به چشم‌ها نشان دهد و بهتر است با سفر به این شهر بازدید از آنرا از دست ندهید.

ساعت بازدید مسجد کبود تبریز

ساعاتی که برای بازدید از این مسجد تاریخی در نظر گرفته‌اند، در روزهای تابستان از ساعت 9 صبح الی 20 و در روزهای زمستانی سرد این شهر از ساعت 8 صبح الی 17 است. توریستان خارجی برای بازدید لازم است تا حدود 15 هزار تومان بابت ورودی پرداخت کنند و بازدیدکنندگان داخلی تنها با 2500 تومان می‌توانند به دیدن این بنای تاریخی اسلامی بپردازند.

مطالب مرتبط
دربند تهران یک منطقه کوهستانی برای تفریحات سالم

مرمت و بازسازی مسجد کبود

 ساعت بازدید مسجد کبود

همانطور که اشاره شد این بنا طی سال‌هایی که پشت سر گذاشته است، شاهد اتفاقات متعددی بوده که به همین منظور نیاز به بازسازی و مرمت آن وجود داشته است. سال 1355 مرمت و بازسازی این مسجد به پایان رسید اما هنوز کاشی‌کاری‌های لاجوردی و هنرمندانه آن همانطور باقی مانده است. سختی کار مرمت‌کاران گنبد این بنا بود زیرا بدون هیچ سازه آهنی آنرا ساخته بودند و همین موضوع کمی کار را سخت کرده بود.

نکات پایانی

در این متن به طور کامل مسجد کبود را برایتان معرفی کردیم. اگر قصد سفر به شهر تبریز را دارید، حتما به عنوان یکی از بخش‌های دیدنی سفرتان به این قسمت از شهر مراجعه کنید.